Αρχική / ΕΙΔΗΣΕΙΣ / ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ / Ρέθυμνο Στέφανος Δημητράκης – Οικονομική ανάλυση από τον συνοδοιπόρο του Σταύρου Βουρβαχάκη στις εκλογές

Ρέθυμνο Στέφανος Δημητράκης – Οικονομική ανάλυση από τον συνοδοιπόρο του Σταύρου Βουρβαχάκη στις εκλογές

Η οικονομική κρίση και οι μνημονιακές πολιτικές είχαν δραματικές επιπτώσεις σε άλλους τους τομείς παραγωγής της χώρας και ιδιαίτερα στο δευτερογενή τομέα (βιοτεχνία – βιομηχανία). Με αποτέλεσμα ένας πολύ σημαντικός αριθμός μεταποιητικών επιχειρήσεων, κυρίως των μικρών και μεσαίων, να διακόψει τη λειτουργία του, ή να υπολειτουργεί.

Η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών μεταποιητικών επιχειρήσεων παρουσιάζει, με ελάχιστες εξαιρέσεις, φθίνουσα πορεία μετά το 2000. Παρατηρείται επίσης έντονη αποβιομηχάνιση, όπως προκύπτει και από τη συμμετοχή της μεταποίησης στο ΑΕΠ της χώρας. Η συμμετοχή της μεταποίησης στο ΑΕΠ της χώρας είχε περιοριστεί στο 8,6% το 2016 (15% στην ΕΕ), από 11,5 % την περίοδο του 2005 και από το 18% που ήταν στις αρχές της 10ετίας του ’80.

Η έλλειψη συνολικού χωροταξικού σχεδιασμού και συντονισμένου πλαισίου για τη συγκέντρωση της βιοτεχνίας – βιομηχανίας σε οργανωμένους χώρους υποδοχής, οδήγησε στην άναρχη χωροθέτηση της μεταποιητικής δραστηριότητας, πολλές φορές σε αστικές περιοχές, με ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλων, στις τοπικές κοινωνίες και στην αναπτυξιακή προσπάθεια γενικότερα.

Εθνική Βιομηχανική Πολιτική

Ακολουθώντας τη διεθνή πρακτική για δημιουργία οργανωμένων χώρων εγκατάστασης των μεταποιητικών δραστηριοτήτων και στο πλαίσιο της χωροταξικής – πολεοδομικής οργάνωσης της χώρα, θεσμοθετήθηκε η ίδρυση αρχικά των Βιομηχανικών Περιοχών (ΒΙΠΕ), με το Ν. 4458/1965 και το Ν.742/1977, στη συνέχεια των Βιομηχανικών και Επιχειρηματικών Περιοχών (ΒΕΠΕ) με το Ν.2545/1997 και πιο πρόσφατα των Επιχειρηματικών Πάρκων (ΕΠ), με το Ν.3982/2011.

Και σήμερα η συγκέντρωση της επιχειρηματικής και βιομηχανικής δραστηριότητας σε οργανωμένους υποδοχείς (χώρους) αποτελεί βασικό πυλώνα του κυβερνητικού σχεδιασμού, με στόχο την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας εντός του πλαισίου εφαρμογής του εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού.

Το Υπουργείο Οικονομίας & Ανάπτυξης εκπόνησε το 2016 «Στρατηγικό Επιχειρησιακό Σχέδιο» για την ανάπτυξη των Επιχειρηματικών Πάρκων (ΕΠ), όπου γίνεται:

α) καταγραφή σε εθνικό επίπεδο των θεσμοθετημένων χρήσεων γης που επιτρέπουν την εγκατάσταση βιοτεχνικής και βιομηχανικής δραστηριότητας,

β) καταγραφή των Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων (ΑΒΣ) σε εθνικό επίπεδο (181 ΑΒΣ συνολικής έκτασης 298.924 στρεμμάτων) και

γ) την ιεράρχηση των αναγκών ανάπτυξης νέων ΕΠ ανά Περιφερειακή Ενότητα και τον προσδιορισμό της ελάχιστης αναγκαίας έκτασης ανά τύπο πάρκου (υψηλής Α, μέσης Β, χαμηλής όχλησης Γ, Πάρκα Εφοδιαστικής, Τεχνοπόλεις).

Το μεγαλύτερο ποσοστό της βιομηχανικής δραστηριότητας καταγράφεται διάσπαρτο στις εκτός σχεδίου περιοχές, ενώ σημαντικό ποσοστό έχει εγκατασταθεί στις οριζόμενες ως «Άτυπες Βιομηχανικές Συγκεντρώσεις» (ΑΒΣ), δηλ. σε περιοχές χωρίς πολεοδομικό σχεδιασμό, χρήσεις γης κτλ.

Στους οργανωμένους υποδοχείς μέχρι σήμερα, έχουν εγκατασταθεί και λειτουργούν επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της βιομηχανίας, της βιοτεχνίας, των μεταφορών και της αποθήκευσης σε ποσοστό μικρότερο του 5% των καταγεγραμμένων δραστηριοτήτων.

Στην Περιφέρεια Κρήτης η καταγεγραμμένη έκταση για Οργανωμένους Υποδοχείς Μεταποιητικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων (ΟΥΜΕΔ) είναι 3.808 στρέμματα, για Βιομηχανικές Χρήσεις 13.888 στρέμματα και για Άτυπες Βιομηχανικές Συγκεντρώσεις (ΑΒΣ) 15.673 στρέμματα.

Για την υλοποίηση του Επιχειρησιακού Σχεδίου προωθείται μια σειρά παρεμβάσεων, κυρίως με την αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τη Βιομηχανία (ΕΧΠ) και την αναθεώρηση και τροποποίηση υφιστάμενων Ειδικών Πλαισίων Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΕΠΧΣΑΑ), για τη διαμόρφωση ενός ενιαίου στρατηγικού πλαισίου για την ανάπτυξη Επιχειρηματικών Πάρκων.

Προωθούνται επίσης στοχευμένες παρεμβάσεις για τις Άτυπες Βιομηχανικές Συγκεντρώσεις, με βασικό εργαλείο τα «Τοπικά Χωρικά Σχέδια», τα οποία καθορίζουν χρήσεις γης σε τοπικό επίπεδο (αρθ. 7 του Ν.4447/2016), για το μετασχηματισμό των ΑΒΣ σε Επιχειρηματικά Πάρκα Εξυγίανσης (του Ν.3982/2011).

Για την εκπόνηση Τοπικών Χωρικών Σχεδίων δημιουργήθηκε Ειδικό Πρόγραμμα Χορήγησης Επενδυτικών Δανείων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (OTA) A΄ βαθμού από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, με πόρους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ).

Σήμερα παρέχονται στοχευμένα κίνητρα στις επιχειρήσεις που εγκαθίστανται σε Επιχειρηματικά Πάρκα, όπως φορολογικά, περιβαλλοντικά και χρηματοδοτικά (ΕΣΠΑ, ΠΔΕ), αλλά και βελτιώνεται το θεσμικό πλαίσιο των ΕΠ.

Δημιουργείται ένα καινούργιο χρηματοδοτικό εργαλείο για την ανάπτυξη των Επιχειρηματικών Πάρκων (ΕΠ), το «Ταμείο Υποδομών». Θα χρηματοδοτεί τα έργα υποδομής για την οργάνωση περιοχών επιχειρηματικής δραστηριότητας, όπως τα ΕΠ. Το Ταμείο θα λειτουργεί υπό τη διαχείριση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και θα απευθύνεται τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα ή σε συμπράξεις μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα (έργα ΣΔΙΤ).

Χαρακτηριστικά και Ανάπτυξη της τοπικής Μεταποιητικής Δραστηριότητας

Οι παραδοσιακοί πυλώνες της περιφερειακής και τοπικής οικονομίας είναι ο «αγροδιατροφικός» και ο «τουρισμός», στους οποίους προστίθενται αναδυόμενοι τομείς όπου αναπτύσσεται επιχειρηματική δραστηριότητα, υπάρχει σημαντικός αριθμός νέων επιστημόνων και έχει συσσωρευτεί αξιόλογη τεχνογνωσία. Τα προαναφερόμενα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά εντοπίζονται στους τομείς «περιβάλλων – ενέργεια», καθώς και στο «σύμπλεγμα της γνώσης», το οποίο υποστηρίζεται από τα διεθνούς εμβέλειας και κύρους Ερευνητικά και Ακαδημαϊκά Ιδρύματα της Κρήτης, τα οποία προσδίδουν ιδιαίτερη δυναμική στην ανάπτυξη της «Οικονομίας της Γνώσης».

Στο νομό μας η μεταποιητική δραστηριότητα είναι συγκεντρωμένη κυρίως στο Δήμο Ρεθύμνης. Περιλαμβάνει μικρομεσαίες επιχειρήσεις, κυρίως μικρές και πολύ μικρές (έως 10 άτομα προσωπικό) του αγροδιατροφικού κλάδου, καθώς και δραστηριότητες που υποστηρίζουν τον τουριστικό κλάδο και τον κλάδο των κατασκευών. Από πλευράς όχλησης είναι στην πλειονότητα τους δραστηριότητες χαμηλής όχλησης και εργαστήρια, με αποτέλεσμα να βρίσκονται διάσπαρτες τόσο στην πόλη και σε οικισμούς, όσο και σε εκτός σχεδίου περιοχές, όπου τους δίνεται η δυνατότητα να εγκαθίστανται.

Η έλλειψη χωροταξικού σχεδιασμού για πολλά χρόνια, με την παράλληλη αύξηση του τουριστικού κλάδου και της κατοικίας (ιδιωτικής και παραθεριστικής) πίεσαν και πιέζουν σε μεγάλο βαθμό το δευτερογενή τομέα στην εύρεση κατάλληλων χώρων εγκατάστασης.

Δημιουργήθηκαν σταδιακά οι περιοχές με Άτυπες Βιομηχανικές Συγκεντρώσεις, κυρίως στην περιοχή Λατζιμά και στον κόμβο Ατσιποπούλου – Βιολί Χαράκι, στις ΔΕ Αρκαδίου και Νικ. Φωκά αντίστοιχα.

Η πρώτο βήμα για εξεύρεση ¨στέγης¨ της μεταποίησης στο νομό μας, έγινε με τη θεσμοθέτηση του Βιοτεχνικού Πάρκου Ρεθύμνου (ΒΕΠΕ του ν.2545/97) στην περιοχή της Αγ. Τριάδας της ΔΕ Αρκαδίου το 2003, το οποίο άρχισε να λειτουργεί το 2009-2010. Είναι ο μοναδικός οργανωμένος υποδοχέας (ΟΥΜΕΔ) με κατάλληλα έργα υποδομής (δρόμους, δίκτυα, βιολογικό και κτίρια διοίκησης – κοινοχρήστων εξυπηρετήσεων) και αφορά δραστηριότητες χαμηλής όχλησης.

Ακολούθως, με την επέκταση και αναθεώρηση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Γ.Π.Σ.) του Δήμου Ρεθύμνης το 2013, καθορίστηκαν χρήσεις γης, τουλάχιστον, στη Δ.Ε. Ρεθύμνης (τέως Δήμου Ρεθύμνης). Σε αυτό καθορίζεται περιοχή παραγωγικών δραστηριοτήτων (ΠΠΔ) μεταποίησης και αποθήκευσης για εγκαταστάσεις χαμηλής και (ορισμένες) μέσης όχλησης στην περιοχή της Καστελλοχαλέπας, δυτικά του οικισμού Κάστελλος. Αν και δεν περιλαμβάνει το σύνολο των δραστηριοτήτων μέσης όχλησης, καλύπτει τους κύριους κλάδους της μεταποίησης του νομού μας.

Από τις άλλες Δημοτικές Ενότητες του Δήμου Ρεθύμνης, μόνο των Λαππαίων διαθέτει Σχέδιο Χωρικής Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (ΣΧΟΟΑΠ), το οποίο καθορίζει μία μικρή περιοχή δυτικά του οικισμού της Επισκοπής, για μη οχλούσα βιοτεχνία – βιομηχανία.

Στις προτάσεις του Στρατηγικού Επιχειρησιακού Σχεδίου του Υπουργείου Οικονομίας & Ανάπτυξης περιλαμβάνεται η δημιουργία Επιχειρηματικού Πάρκου Τύπου Α’ (υψηλής, μέσης και χαμηλής όχλησης) στην Π.Ε. Ρεθύμνου, εκτάσεως 900 στρεμμάτων.

Οι ανάγκες στο Δήμο μας αφορούν τις δραστηριότητες μέσης όχλησης, ειδικά στον αναπτυσσόμενο κλάδο της μεταποίησης αγροτικών – κτηνοτροφικών προϊόντων, γιατί υψηλής όχλησης δραστηριότητες είναι πολύ σπάνιες με την κείμενη νομοθεσία.

Για την ανάπτυξη της βιοτεχνίας – βιομηχανίας, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της και την προσέλκυση επενδύσεων στο δευτερογενή τομέα, αλλά και την προστασία του περιβάλλοντος, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα χαρακτηριστικά της περιφερειακής και τοπικής οικονομίας και οι δυνατότητες που παρέχονται από την Εθνική Βιομηχανική Πολιτική, που συνοπτικά αναφέρθηκαν παραπάνω.

Οι οργανωμένοι χώροι (ΟΥΜΕΔ) όπως τα Επιχειρηματικά Πάρκα (ΕΠ) προσφέρουν:

  1. Πολεοδομική Οργάνωση
  2. Έργα Υποδομής
  3. Προστασία του περιβάλλοντος (έλεγχος εγκατεστημένων επιχειρήσεων)
  4. Ασφάλεια στην αδειοδότηση των επιχειρήσεων
  5. Κίνητρα χρηματοδότησης για εγκατάσταση – μετεγκατάσταση των επιχειρήσεων από ευρωπαϊκά κονδύλια (ΕΣΠΑ) και τον Αναπτυξιακό νόμο – Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).

 

Οι Δήμοι δεν διαθέτουν χρηματοδοτικά εργαλεία για τις επιχειρήσεις, όπως οι Περιφέρειες με τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα (ΠΕΠ), ούτε έχουν τη δυνατότητα να δώσουν άμεσα κίνητρα για τη μετεγκατάσταση τους σε οργανωμένους χώρους. Έχουν την κρίσιμη και ουσιώδη αρμοδιότητα του τοπικού πολεοδομικού σχεδιασμού και της κατασκευής έργων υποδομής, προς όφελος της τοπικής ανάπτυξης συνολικά.

Με στόχο την πράσινη – βιώσιμη και ισόρροπη ανάπτυξη όλων των τομέων της τοπικής οικονομίας, οι προτάσεις μας για το δευτερογενή τομέα περιλαμβάνουν:

  1. Αναβάθμιση του Βιοτεχνικού Πάρκου Ρεθύμνου με εξωτερικά έργα υποδομής, για να γίνει πιο ελκυστικό στις επιχειρήσεις χαμηλής όχλησης, κυρίως ως προς το οδικό δίκτυο πρόσβασης και σύνδεσης του με το ΒΟΑΚ.
  2. Σχεδιασμός μελλοντικού οργανωμένου χώρου (ΟΥΜΕΔ) μέσης όχλησης (όπως Επιχειρηματικού Πάρκου Β’ τύπου).

Το πρώτο στάδιο της διαδικασίας είναι ο σχεδιασμός των Τοπικών Χωρικών Σχεδίων (ΤΧΣ) στις Δ.Ε. Αρκαδίου και Νικ. Φωκά, όπου σε συνεργασία – διαβούλευση με τους κοινωνικούς και με τους επιχειρηματικούς φορείς, θα καθοριστούν οι χρήσεις γης και για τη μεταποίηση. Πρώτες υποψήφιες είναι οι περιοχές με Άτυπες Βιομηχανικές Συγκεντρώσεις (ΑΒΣ) στην περιοχή Λατζιμά και στον κόμβο Ατσιποπούλου – Βιολί Χαράκι.

Στο δεύτερο στάδιο, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που μας παρέχει σήμερα ο Ν.3982/2011 για την ανάπτυξη των ΕΠ, θα πρέπει να διερευνηθεί:

α) είτε η δημιουργία νέου Επιχειρηματικού Πάρκου Β’ τύπου π.χ. στην περιοχή της Καστελλοχαλέπας,

β) είτε να μετασχηματιστεί σε Επιχειρηματικό Πάρκο Εξυγίανσης μέσης όχλησης, μία από τις ΑΒΣ περιοχές του Λατζιμά ή του κόμβου Ατσιποπούλου – Βιολί Χαράκι

γ) τέλος αν κρίνεται ότι δεν υπάρχει δυναμική για δημιουργία νέου Επιχειρηματικού Πάρκου, τότε μία από τις ΑΒΣ περιοχές θα μπορούσε να οριοθετηθεί ως «Επιχειρηματικό Πάρκο Ενδιάμεσου Βαθμού Οργάνωσης» (ΕΠΕΒΟ).

Τα Επιχειρηματικά Πάρκα και οι Άτυπες Βιομηχανικές Συγκεντρώσεις πολεοδομούνται με πολύ ευνοϊκούς όρους δόμησης (έως 70% κάλυψη και έως 1,6 ΣΔ) και πρέπει να διαθέτουν όλα τα απαραίτητα έργα υποδομής (δρόμους, δίκτυα, εγκαταστάσεις καθαρισμού αποβλήτων κλπ).

Τα ΕΠΕΒΟ δεν πολεοδομούνται, διατηρείται το καθεστώς της εκτός σχεδίου δόμησης, με δυνατότητα παρεκκλίσεων και το Υπουργείο Οικονομίας & Ανάπτυξης μπορεί να αναθέτει την εκπόνηση μελετών για την εξέταση της συνδρομής των προϋποθέσεων ίδρυσης ΕΠΕΒΟ, για τον καθορισμό των απαιτούμενων έργων και του προϋπολογισμού τους και για την οριοθέτηση της περιοχής.

Ο Δήμος μπορεί να αξιοποιήσει τα χρηματοδοτικά εργαλεία που αναφέρθηκαν, όπως το Ειδικό Πρόγραμμα Χορήγησης Επενδυτικών Δανείων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τα ΤΧΣ και το «Ταμείο Υποδομών» για την οργάνωση των Επιχειρηματικών Πάρκων, αλλά και το ΠΔΕ και ειδικές δράσεις ΕΣΠΑ του Υπουργείου Οικονομίας & Ανάπτυξης.

 

 

ΔΗΜΗΤΡΑΚΗΣ Μ. ΣΤΕΦΑΝΟΣ

Μηχανικός Παραγωγής & Διοίκησης (MSc)

 

ΥΠΟΨΗΦΙOΣ ΔΗΜΟΤΙΚOΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΤΟΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΥ «ΡΕΘΥΜΝΟ-ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ»

Check Also

Ρέθυμνο – Την παρέσυρε το κύμα και παραλίγο να βρεθεί στη… Γαύδο! – Αγωνιώδης προσπάθεια διάσωσης

neakriti.gr Παραλίγο να την «καταπιούν» τα κύματα κοντά στον Πλακιά Ναυαγοσώστης και Λιμενικό Σώμα την …

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Font Resize