Αρχική / ΕΙΔΗΣΕΙΣ / ΠΝΕΥΜΑ / Ρέθυμνο: Σαν σήμερα στα Ανώγεια το 1944 – 8 μέρες στην τρύπα

Ρέθυμνο: Σαν σήμερα στα Ανώγεια το 1944 – 8 μέρες στην τρύπα

Στις 8 Αυγούστου 1944, άνδρες του συμμαχικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής με επικεφαλής τον Στάνλεϋ Μος και αντάρτες της Ανεξάρτητης Ομάδος Ανωγείων υπό τις διαταγές του Νικολάου Σταυρακάκη ή Αεροπόρου, διενήργησαν το σαμποτάζ της Δαμάστας.

Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, ο αντάρτης της Α.Ο.Α. Μανόλης Σπιθούρης – Νταμπακομανόλης τραυματίστηκε στην κοιλιακή χώρα με εμπρηστικό βλήμα πυροβόλου όπλου.

Αφού επιδέθηκε πρόχειρα το σοβαρό του τραύμα, αφέθηκε στη σκιά ενός πρίνου για  να πεθάνει. Κανείς δεν πίστευε ότι θα επιζήσει. Και ο Λοχαγός Μος πίστεψε ότι ο  θάνατος για τον Νταμπακομανόλη ήταν ζήτημα ωρών.

Όταν επέστρεψαν μετά την επιχείρηση οι  αντάρτες, με μοναδικό σκοπό να πάρουν  το σώμα του και να το μεταφέρουν στα Ανώγεια,  δεν πίστευαν στα μάτια τους. Ο  Νταμπακομανόλης ήταν ακόμη ζωντανός. Τον μετέφεραν στη σπηλιά «Αχυρόσπηλιος» (κοντά στο χωριό Αηδονοχώρι), όπου πέρασε τη νύχτα.

Την επόμενη ημέρα, 9 Αυγούστου 1944, μεταφέρθηκε στα Ανώγεια στο σπίτι του  πατέρα του, Βασίλη Σπιθούρη. Εκεί έμεινε τρεις ημέρες, όταν ήρθε το μαντάτο πως οι Γερμανοί βαδίζουν προς το χωριό. Ο Γεώργιος Δραμουντάνης ή Στεφανογιώργης, στις 12 Αυγούστου 1944, λίγο πριν βραδιάσει, δίνει εντολή να μεταφερθεί ο  τραυματίας στο λημέρι των ανταρτών στον Ψηλορείτη.

Η Ειρήνη Χαιρέτη περιγράφει την αναχώρηση των ανταρτών από τα Ανώγεια, το δειλινό της 12ης Αυγούστου προς τον Ψηλορείτη και τη μεταφορά του τραυματία  Νταμπακομανόλη:

«…μετά  το  σαμποτάζ  στη  Δαμάστα  είχανε  τον  τραυματία  Νταμπακoμανόλη  στα  Σπιθουριανά  στο  σπίτι  του.  Εμείς  είμαστε  στο  χωριό.  Εκάνανε  το  σύνθημα  ότι  έρχουνται  οι  Γερμανοί.  Είχανε  ένα  σύνθημα  αυτοί  που  βλέπανε  τότε  και  όντε  σφυρίζανε  σου  λέει  έρχονται  Γερμανοί.  Σφυρίζανε  για  να  το  γροικούνε  οι  άλλοι.  Μια  στιγμή  βλέπομε  ένα  τσούρμο  κι  ερχόντανε  από  τα  Σπιθουριανά  κι  έχουνε στο  φορείο  το  Νταμπακομανόλη.  Ο  Δραμουντάνης  ο  Γιώργης  λέει:

-Ιφιάνασα,  Ειρήνη  ακολουθήσετέ  μας.

Η  Ιφιάνασα  είναι  η  πιο  μεγάλη  μου  αδερφή.  Όπως  είμαστε  ακολουθήσαμε.  Η  Ιφιάνασα  εγύρισε  και  πήρε  μια  πετσέτα,  αυτές  τσι  Ανωγειανές  τσ’υφαντές,  άσπρη  και  τη  βαστούσε.  Κι  όταν  περάσαμε  τη  Ζώμινθο  απάνω  ψηλά  λένε:

-Δε  βαστά  κανείς  τίποτα  πετσέτα,  μαντήλι,  να  το βάλομε  στο  πρόσωπο  γιατί  κρυώνει  ο  τραυματίας;

Και  δίνει  η  Ιφιάνασα  την  πετσέτα  που  κρατούσε  και  την  βάνουνε  στον  τραυματία.  Εφτάξαμε  στη  Μίθια  και  στο  λημέρι  εκεί  που  ήτανε  τ’ ανταρτικό. Μαζί  με  τον  τραυματία  Νταμπακομανόλη…»1

Οι Γερμανοί εισήλθαν στα Ανώγεια το πρωί της 13ης Αυγούστου 1944. Αμέσως ξεκίνησαν την λεηλασία, πυρπόληση και καταστροφή του χωριού.

Του Γιώργου Καλογεράκη

Δημοσιευμένο και στην εφημερίδα του Ηρακλείου “ΠΑΤΡΙΣ”

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Font Resize