Αρχική / ΕΙΔΗΣΕΙΣ / FreeTime / Γιώργος Λάνθιμος – Η διαδρομή ενός αμφιλεγόμενου οραματιστή προς την κορυφή

Γιώργος Λάνθιμος – Η διαδρομή ενός αμφιλεγόμενου οραματιστή προς την κορυφή

 

«Στην Ελλάδα δεν ξεκινάς ποτέ με την ιδέα ότι θα γίνεις ένα σπουδαίος σκηνοθέτης. Εγώ για την ακρίβεια ένας καλός διαφημιστής ήθελα να γίνω».

Όσο περίεργο κι αν φαίνεται αυτή η δήλωση ανήκει στον Γιώργο Λάνθιμο. Κι όμως ο Γιώργος Λάνθιμος κατόρθωσε να θεωρείται σήμερα -όχι άδικα- ένα από τα πιο hot κινηματογραφικά ονόματα διεθνώς. Το Γιώργος έγινε «Yorgos» και οι 10 «οσκαρικές» υποψηφιότητες της νέας του ταινίας «The Favourite» έρχονται, μάλλον ως φυσική συνέχεια μιας διαρκώς ανοδικής πορείας. Πως όμως ο Γιώργος Λάνθιμος των video clip και της πειραματικής «Κινέττας» έφτασε σήμερα ως Yorgos Lanthimos να συγκαταλέγεται στις λίστες με τους καλύτερους σκηνοθέτες παγκοσμίως; Στο παρόν κείμενο ανατρέχουμε στην φιλμογραφία του και ξεδιπλώνουμε την «αλλόκοτη» πορεία του προς την κορυφή…

 

Γιώργος Λάνθιμος
Κινέττα, 2005

«Κινέττα» (2005): Τζένη Βάνου, φετιχισμός και η αρχή του «weird».


Το κινηματογραφικό ντεπούτο του Λάνθιμου αποτελεί μια ψυχρή, μελαγχολική ματιά στις ζωές τριών ανθρώπων που τριγυρίζουν στην χειμωνιάτικη Κινέττα για να διαλευκάνουν μια σειρά δολοφονιών. Σαφώς πιο πειραματική και χωρίς το σεναριακό στίγμα του ίδιου και του Ευθύμη Φιλίππου, η ταινία περιστρέφεται γύρω από τις ιδιοτροπίες, τα φετίχ και τα τραύματα των τριών αυτών ηρώων. Στην «Κινέττα» μας συστήνεται, ίσως για πρώτη φορά, η weird αισθητική που λίγα χρόνια αργότερα ο Λάνθιμος θα καθιστούσε κινηματογραφικό ρεύμα.

Ένας εμμονικός με τα αυτοκίνητα αστυνομικός, μια γυναίκα που αναζητεί απεγνωσμένα τον πόνο και την θλίψη κι ένας ιδιόρρυθμος φωτογράφος έρχονται σε επαφή με τον θάνατο δια της αναπαράστασης του. Αν και το διαλεκτικό σκέλος της ταινίας είναι μάλλον ατονικό και «ξεκούρδιστο» πολλά από τα μοτίβα του Λάνθιμου κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Όλα αυτά υπό την μουσική υπόκρουση ελαφρολαϊκών 60s και 70s επιτυχιών με την φωνή της Τζένη Βάνου να συνοδεύει μελωδικά αυτό το ενδιαφέρον, αλλά άγουρο κινηματογραφικό «αίνιγμα».

Γιώργος Λάνθιμος
Κυνόδοντας, 2009

«Κυνόδοντας» (2009): Η διαστροφή της διπλανής πόρτας


Ο «Κυνόδοντας» είναι σίγουρα η αρχή της μεγάλης πορείας του Λάνθιμου προς την διεθνή καταξίωση. Όχι μόνο διότι του χάρισε υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας, αλλά γιατί μέσω αυτού «γεννήθηκε» ένα νέο κινηματογραφικό ρεύμα. Το λεγόμενο weird σινεμά γοήτευσε και ενέπνευσε σημαντικούς Έλληνες και ξένους δημιουργούς, διαμορφώνοντας μια πρωτόγνωρη, αλλά και αμφιλεγόμενη καλλιτεχνική άποψη.

Στον «Κυνόδοντα» ο θεατής γίνεται μάρτυρας της καθημερινότητας μιας μεγαλοαστικής οικογένειας. Η μεγαλοπρεπής έπαυλη στην οποία διαδραματίζεται η ταινία αποτελεί και το μοναδικό μέρος το οποίο τα παιδιά αυτής της οικογενείας έχουν γνωρίσει. Τα κορίτσια και το αγόρι δεν έχουν βγει ποτέ από το σπίτι τους και ανατρέφονται μη γνωρίζοντας τι υπάρχει έξω. Η στιγμή κατά την οποία θα μπορέσουν να βγουν στον έξω κόσμο θα έρθει όταν τους πέσει ο «κυνόδοντας»…

Κλείνοντας το μάτι στην κοινωνική σάτιρα και με ένα σαρδόνιο και σοκαριστικό «μαύρο» χιούμορ να δεσπόζει, ο Λάνθιμος στήνει ένα τρομακτικό, σκοτεινό «παραμύθι» γεμάτο συμβολισμούς. Όπως ήταν αναμενόμενο ο «Κυνόδοντας» δίχασε κοινό και κριτικούς. Ως αντανάκλαση του αυταρχισμού και της διαστροφικής αναπαραγωγής της αστικής -πατριαρχικής- οικογένειας η ταινία απεικονίζει τις δομές εξουσίας και επιβολής της που δρουν στερητικά και ασφυκτικά. Ο «κυνόδοντας» ως σύμβολο αναπαριστά αυτό το οποίο δεσμεύει και στερεί την ελευθερία. Η απελευθέρωση, λοιπόν, μπορεί να έρθει μόνο όταν αυτό το «σύμβολο» ανελευθερίας καταστραφεί. Μέσα από την φθορά και τον πόνο έρχεται η λύτρωση…

Γιώργος Λάνθιμος
Άλπεις, 2011

«Άλπεις» (2011): «Φόρμα» χωρίς ουσία…


Οι «Άλπεις» θεωρούνται δικαίως η λιγότερο αναγνωρισμένη ταινία του Γιώργου Λάνθιμου. Συνεργαζόμενος για δεύτερη φορά με τον Ευθύμη Φιλίππου στο σενάριο, ο Λάνθιμος μας επανατοποθετεί στο ψυχρό σύμπαν του «Κυνόδοντα» για να μας διηγηθεί μια διαφορετική ιστορία. «Άλπεις» είναι το όνομα μιας ομάδας ανθρώπων που προσλαμβάνονται από φίλους και συγγενείς νεκρών για να τους αντικαθιστούν… Μια νοσοκόμα, ένας τραυματιοφορέας, μια αθλήτρια και ο προπονητής της συναπαρτίζουν αυτή την «ιδιαίτερη» ομάδα. Μια ομάδα που όπως είναι φυσικό δομείται πάνω σε συγκεκριμένους κανόνες και υποχρεώσεις. Τι γίνεται, όμως, όταν ένα μέλος πάψει να υπακούει τους κανόνες;

Οι «Άλπεις» ατυχούν διότι πέφτουν στην παγίδα αναπαραγωγής της «φόρμας» του weird σινεμά, χωρίς όμως να εμβαθύνουν στην ουσία που θα μπορούσε να υπάρχει πίσω από την «φόρμα». Η ταινία είναι άψυχη και χαοτική. Το μαύρο χιούμορ του «Κυνόδοντα» απουσιάζει. Οι ήρωες της ταινίας μοιάζουν εξίσου νεκροί με τα πρόσωπα τα οποία καλούνται να αντικαταστήσουν, ενώ το «παραστράτημα» της νεαρής νοσοκόμας από τις νόρμες της ομάδας περνάει στα ψιλά, καθώς ακόμα και αυτός ο ρόλος μοιάζει στερημένος από οτιδήποτε ζωντανό και συναισθηματικό.

Γιώργος Λάνθιμος
Αστακός, 2013
«Αστακός» (2013): Τι είναι αυτό που το λένε αγάπη;

Πρόκειται για την πρώτη διεθνή απόπειρα του Γιώργου Λάνθιμου. Στο σύμπαν του «Αστακού» οι άνθρωποι δίχως ερωτικό σύντροφο θεωρούνται παράνομοι. Οδηγούνται υποχρεωτικά σε ένα ειδικό ξενοδοχείο για να βρουν το ταίρι τους. Αν μέσα σε 45 ημέρες δεν τα καταφέρουν μεταμορφώνονται σε ένα ζώο της επιλογής τους. Ένας άνδρας (Colin Farrell) εγκαταλείπει απελπισμένος το ξενοδοχείο και βρίσκει καταφύγιο στο δάσος. Εκεί θα συναντήσει τους «μοναχικούς», δηλαδή όλους εκείνους που έχουν αποδεχτεί την ζωή τους χωρίς έρωτα.

Στο πρώτο μέρος του «Αστακού» η φόρμα της μαύρης κωμωδίας, συνδυασμένη με τις «παραξενιές» και τα σεναριακά τρικ των Λάνθιμου-Φιλίππου λειτουργεί με τον πιο ιδανικό τρόπο. Το χιούμορ είναι αποδοτικό, ο αφηγηματικός ρυθμός άρτιος και η νοηματική διάρθρωση της ταινίας εύγλωττη, σαφής και κατανοητή.

Στο δεύτερο μέρος η ταινία αγγίζει το μεγαλειώδες. Ο Λάνθιμος υπερβαίνει την δραματουργική μονομέρεια και τον φορμαλισμό της κινηματογραφικής του αισθητικής και τολμά να απελευθερώσει «τόνους» συναισθήματος ακόμα και μέσα από τους αμιγώς «λανθιμικούς» χαρακτήρες του. Ο «Αστακός» από κοινωνική σάτιρα εξελίσσεται σε μια σπαρακτική, ανεκπλήρωτη ( ; ) ιστορία αγάπης που καταδεικνύει εμφατικά το πως ο κοινωνικός φορμαλισμός και οι νόρμες οποιασδήποτε εξουσίας λειτουργούν ως αναχώματα σε κάθε συναισθηματική έκφραση. Η συσσώρευση αυτής της συναισθηματικής εσωτερίκευσης θα οδηγήσει τον ήρωα σε μια λυτρωτική πράξη απελευθέρωσης μέσω της οποίας ο Λάνθιμος γράφει τον συγκινητικό επίλογο μιας σπουδαίας ταινίας.

Γιώργος Λάνθιμος
Η θυσία του ιερού ελαφιού, 2017
«Ο Θάνατος του Ιερού Ελαφιού» (2017): Αμφιλεγόμενο άλμα στο mainstream

Μια απόπειρα σύγχρονης μεταφοράς της «Ιφιγένειας εν’ Αυλίδι»; Μια κινηματογραφική παραβολή πάνω στην συμβολή της μοίρας στις ζωές των ανθρώπων; Ή μήπως μια έωλη μετάβαση του Λάνθιμου στις νόρμες της mainstream κινηματογραφικής βιομηχανίας του Holywood; Το «Ιερό Ελάφι» είναι η πρώτη ταινία του Λάνθιμου στην οποία πρωταγωνιστής είναι ο ίδιος ο σκηνοθέτης. Οι νοηματικές αιχμές της ταινίας και οι χαρακτήρες της μάλλον μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Η σκηνοθετική οπτική του Λάνθιμου από την άλλη δεσπόζει και εντυπωσιάζει. Η ψυχρότητα της αισθητικής του συναντά τις γωνίες και τα κάδρα του Κιούμπρικ, ενώ το (νοηματικά αμφίσημο) φινάλε παραδίδεται με έναν κινηματογραφικό τρόμο ανάλογο ταινιών του Μίκαελ Χάνεκε.

Παρότι η ταινία γεννά απορίες γύρω από το τι εν τέλει ήθελε να θίξει, ο Λάνθιμος κέρδισε το στοίχημα κοινού και κριτικών. Η συνεργασία του δε με ονόματα όπως ο Colin Farrell και η Nicole Kidman δεν θα μπορούσαν παρά να προσθέσουν λίγους ακόμα πόντους στο ήδη αναβαθμισμένο καλλιτεχνικό του πρεστίζ.

Γιώργος Λάνθιμος
The Favourite, 2018

Η ώρα της «Ευνοούμενης»


Κάπως έτσι οδηγούμαστε στο φετινό «The Favourite» (ελλ. «Η Ευνοούμενη»). Πρόκειται για μια μαύρη κωμωδία εποχής που μας ταξιδεύει στην Αγγλία του 18ου αιώνα. Ενώ, λοιπόν, μαίνεται πόλεμος μεταξύ Γαλλίας και Αγγλίας οι κόντρες και οι ίντριγκες στον βασιλικό βρετανικό κήπο δίνουν και παίρνουν. Σε αυτό το πλαίσιο ο Λάνθιμος στήνει μια διατριβή πάνω στις διαστροφές της εξουσίας και την συνθετότητα της γυναικείας ψυχής. Μάλιστα η «καυτή» γυναικεία τριπλέτα πρωταγωνιστριών (Βάις, Στόουν, Κόλμαν) υπόσχεται ένα «εκρηκτικό» αποτέλεσμα. Πρόκειται για την πρώτη ταινία μετά την «Κινέττα» της οποίας το σενάριο της δεν υπογράφει ο ίδιος ο Λάνθιμος. Η ταινία είναι υποψήφια σε 10 κατηγορίες για τα επερχόμενα Όσκαρ, ενώ έχει ήδη μια εντυπωσιακή πορεία σε διεθνή φεστιβάλ. Η «Ευνοούμενη» προβάλλεται στην Ελλάδα σε επίλεκτες αίθουσες από 31 Ιανουαρίου. Επίσημη μέρα κυκλοφορίας είναι η 7η Φεβρουαρίου.

Βιβλιογραφία:


Check Also

Απεβίωσε ο πατέρας Λάνθιμου – «Πήρα ηρεμιστικό όταν έμαθα ότι ο γιος μου είναι υποψήφιος για Όσκαρ»

neaselida.gr «Μόλις άκουσα ότι ο γιος μου ήταν υποψήφιος για Όσκαρ πήρα ηρεμιστικό», είχε πει πριν από …

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Font Resize